Börgermoor

 -
Het eerste concentratiekamp ontstond in juni 1933 in Börgermoor. In de zomer van 1933 volgden Esterwegen en Neusustrum. Esterwegen werd berucht omdat de Nobelprijswinner voor de Vrede Carl van Ossietzky daar zo slecht werd behandeld dat hij aan de gevolgen overleed.

Hier werd in de zomer van 1933 door politieke gevangenen het 'Lied van de 'Moorsoldaten' geschreven toen zij toestemming kregen een avond te organiseren ter algehele opmontering. Gevangenen en SS'ers kwamen kijken naar Zirkus Konzentrazani. Twee dagen later was het lied 'verboden' verklaard. Voor de gevangenen, ook wel veensoldaten genoemd, heeft het lied heel veel betekend, een onderlinge band geschapen; het gaf hoop voor een toekomst in vrijheid. Het lied werd tot grote woede van de bewakers telkens opnieuw door de gevangenen gezongen.

DE MOORSOLDATEN  (vertaling door Nico Rost)

Wij zijn de Moorsoldaten

Waarheen onze ogen blikken

Veen en heide alom.

‘t Vogellied kan geen verkwikken,

D’ eiken staan verdord en krom.

Wij zijn de veensoldaten

En spitten godverlaten

In’t veen !

Hier in de woeste heide

Is de kampplaats opgebouwd,

Waar wij het ver geluk verbeiden

Achter prikkeldraad en hout.

Wij zijn de veensoldaten

En spitten godverlaten

In’t veen !

s’ Morgens gaat het door de landen

Naar de arbeid, zwaar en zwart;

Graven wij in’t zonnebranden.

Maar naar huis trekt ieders hart.

Wij zijn de veensoldaten

En spitten godverlaten

In’t veen !

Huiswaarts, huiswaarts gaan de oogen

Uit het land naar vrouw en kind.

Hoeveel zuchten gaan omhoog en

Zijn verloren in de wind?

Wij zijn de veensoldaten

En spitten godverlaten

In’t veen !

Heen en weer gaan de posten,

Ieder van ontkomen droomt.

Vluchten zou het leven kosten,

Viermaal is de burcht omzoomd.

Wij zijn de veensoldaten

En spitten godverlaten

In’t veen !

Maar wij mogen toch niet klagen,

Eeuwig kan ‘t geen winter zijn.

Eenmaal zeggen wij, na dagen,

Vaderland! Gij zijt weer mijn!

Dan spitten de soldaten

Niet meer Godverlaten

In’t veen!..

Dan spitten de soldaten

Niet meer Godverlaten

In”t veen!….

-